Zrozumieć tułów – jego rolę w pływaniu

Na początku roku wpadła w moje ręce książka dwóch znakomitych amerykańskich profesjonalistów pływania Davida Salo i Scotta Riewalda pod tytułem „Complete Conditioning for swimming”. Pozycja ta bardzo obszernie opisuje proces „przygotowania” pływaka przed wejściem do wody. Przedstawia między innymi ćwiczenia wykonywane na lądzie poprawiające stabilność.

W jednym z tych rozdziałów autorzy opisują rolę mięśni tułowia i znaczenie jakie odgrywają one w pływaniu.

Co przychodzi na myśl kiedy słyszymy słowo tułów? Jeśli myślisz tak jak większość, to w pierwszym rzędzie pomyślisz o mięśniach brzucha. Odpowiedź ta jest poprawna, ale ważne jest, aby podkreślić, że chodzi tu o więcej niż sam brzuch. Pomyśl o tułowiu jako cylindrze otaczającym środkową część ciała.

– Erector spinea; mięśni dolnej części pleców, stabilizujące miednicę

– Wewnętrzne i zewnętrzne mięśni poprzeczne brzucha; pracują w połączeniu przy rotacji torsu i przy skłonach bocznych

– Transvers abdominis; dolne mięśnie brzucha biegną w poprzek brzucha, zapewniają również stabiloność miednicy.

– Rectus abdominis; tworzą główne mięśnie brzucha i umożliwiają zginanie ciała w dół

Wszystkie one w połączeniu pozwalają na szeroki zakres ruchów w części środkowej ciała, dając również stabilność kręgosłupowi i miednicy. Ale jak dokładnie silny i stabilny tułów może pomóc pływakowi? Przede wszystkim tułów łączy górną i dolną część ciała, gdy takie połączenie nastąpi, możemy wtedy:

• utrzymać opływową linię ciała. Często pływacy opływowość wiążą jedynie z wejściem do wody po starcie lub odbiciem od ściany po nawrocie. Jednak, opływowość w zasadzie oznacza poruszanie się w jak najwęższym tunelu w wodzie. Mając słaby tułów, nogi zaczynają opadać i energia zaczyna być tracona przez zwiększenie oporu wody. To jest chyba najlepsza rzecz związana z dobrym tułowiem – będziesz pływał szybciej bez większego nakładu pracy, poprzez zachowanie idealnej linii ciała.
• utworzyć bazę do pracy nóg i ramion. Stabilny tułów pozwala kończyną pływaka robić to co robią najlepiej – być odpowiedzialnymi za wytwarzanie napędu. Jest to ważniejsze aniżeli w sportach lądowych, gdzie jest kontakt stóp z podłożem. Efekt kontaktu z podłożem pozwala na powstanie olbrzymiej siły pomiędzy stopami a podłożem, siły, która następnie jest przekazywana i potęgowana gdy przechodzi przez całe ciało. Energia ta pozwala na skuteczny forehand w tenisie lub uderzenie piłki golfowej z zawrotną prędkościa. W pływaniu brak jest podłoża z którego można się odepchnąć – poruszamy się w środowisku, które dosłownie wymyka nam się z rąk. I to właśnie stabilny tułów daje to mocne podłoże do wytworzenia efektywnego napędu przez ramiona i nogi. Jednak większość pływaków z mało sprawnym tułowiem polegają na ramionach i nogach do stworzenia równowagi w wodzie – zwłaszcza w czasie oddechu. Z tego powodu, nie mogą w pełni skorzystać z napędowej roli górnej części ciała. Pomyśl o swojej własnej technice, czy jednym ramieniem pracujesz inaczej niż drugim? Czy rozjerzdzają się Tobie nogi gdy oddychasz? Jeśli tak, potrzebujesz silniejszego tułowia.
• wytworzyć rotację ciała w kraulu i grzbiecie. Na pewno trenerzy powtarzali wam aby rotować z bioder pływając kraulem lub grzbietem. Jak myślisz,  skąd pochodzi ta rotacja? Część rotacji wywodzi się z pracy nóg, lecz zdecydowanie większa ma źródło w mięśniach tułowia, zwłaszcza mięśniach poprzecznych brzucha. Rotacja ta odpowiada później za skuteczne użycia ramion i nóg w fazie napędowej.
• dostarczyć energię do ruchu pulsacyjnego w delfinie i klasyku. Tym samym uaktywniając precyzyjne wykorzystanie nóg w napędzie, wzmacniając energię wytwarzaną przez górną część ciała.
• kontrolować boczny ruch ciała. Pływacy o osłabionych mięśniach tułowia poruszają się nie w linii prostej, zwiększając tym samy opór wody i obniżając wydajność pływania.

Podsumowując, stabilniejszy i silniejszy tułów pozwoli na pływanie szybsze, poprzez mozliwość wytworzenia większej siły, przy jednoczesnym zminimalizowaniu oporu wody.

Paweł Lewicki